Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và các đồng minh (OPEC+) đã đưa ra một quyết định mang tính bước ngoặt vào Chủ nhật, ngày 2 tháng 11, khi đồng ý tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng dầu thô trong quý đầu tiên của năm 2026. Động thái này được đưa ra sau khi liên minh thực hiện một đợt tăng sản lượng khiêm tốn cho tháng 12, báo hiệu sự thận trọng trước những dấu hiệu ngày càng rõ nét về nguy cơ dư thừa nguồn cung trên thị trường toàn cầu.
Bối Cảnh Cuộc Họp OPEC+ và Quyết Định Quan Trọng
Trong một cuộc họp trực tuyến, tám quốc gia thành viên chủ chốt của OPEC+, bao gồm hai nhà lãnh đạo là Ả Rập Xê Út và Nga, đã nhất trí tăng sản lượng thêm 137.000 thùng mỗi ngày trong tháng 12 tới. Mức tăng này tương đương với các đợt điều chỉnh của tháng 10 và tháng 11, cho thấy một chiến lược nhất quán nhằm dần dần đưa nguồn cung trở lại thị trường. Tuy nhiên, điểm nhấn quan trọng nhất của cuộc họp là quyết định tạm dừng hoàn toàn việc tăng sản lượng từ tháng 1 đến tháng 3 năm 2026. Đây là lần đầu tiên nhóm tạm nghỉ kế hoạch phục hồi nguồn cung kể từ khi bắt đầu quá trình này vào tháng 4 năm 2025. Quyết định này được cho là một “cú xoay chuyển tình thế” nhưng đồng thời cũng là một bước đi thận trọng trong bối cảnh thị trường đang đối mặt với nhiều bất ổn. Tuyên bố chính thức từ OPEC nhấn mạnh rằng quyết định này dựa trên “triển vọng kinh tế toàn cầu ổn định và các yếu tố cơ bản lành mạnh của thị trường”, viện dẫn lượng dầu tồn kho thấp. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng động thái này phản ánh một mối lo ngại sâu sắc hơn về khả năng cung vượt cầu trong những tháng tới.
Phân Tích Lý Do Đằng Sau Quyết Định Tạm Dừng
Đối Mặt Với Nguy Cơ Dư Thừa Nguồn Cung
Các dấu hiệu về một thị trường dư cung đang ngày càng hiện hữu. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã cảnh báo về khả năng dư thừa nguồn cung lớn vào năm 2026, dự báo thị trường có thể đối mặt với thặng dư lên tới 4 triệu thùng/ngày. IEA cũng đã điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng nhu cầu dầu toàn cầu cho cả năm 2025 và 2026, với lý do môi trường kinh tế vĩ mô kém thuận lợi và sự phát triển của xe điện làm chậm lại tiêu thụ. Các ngân hàng lớn như JPMorgan Chase & Co. và Goldman Sachs Group Inc. cũng đưa ra dự báo về việc giá dầu sẽ tiếp tục giảm. Thậm chí, một số nhà phân tích còn cảnh báo giá dầu có thể rơi xuống dưới 50 USD/thùng nếu căng thẳng thương mại leo thang và sản lượng của OPEC+ tăng mạnh. Sự gia tăng sản lượng từ các quốc gia ngoài khối, đặc biệt là Mỹ, Canada và Brazil, đang thách thức vị thế của OPEC+ và góp phần tạo ra áp lực dư cung.
Yếu Tố Mùa Vụ và Nhu Cầu Sụt Giảm
Quý đầu tiên của năm thường là giai đoạn nhu cầu năng lượng yếu hơn theo mùa. Quyết định tạm dừng của OPEC+ phản ánh kỳ vọng về sự chậm lại này. Thêm vào đó, những lo ngại về sức khỏe kinh tế của Trung Quốc, nước nhập khẩu dầu thô hàng đầu thế giới, cũng là một yếu tố quan trọng. Dữ liệu gần đây cho thấy hoạt động sản xuất của Trung Quốc tiếp tục thu hẹp trong tháng 10, đánh dấu tháng thứ bảy liên tiếp sụt giảm và gây lo ngại về nhu cầu dầu tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Mặc dù nhu cầu dầu của Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục tăng vào năm 2025, phần lớn sự tăng trưởng này đến từ nguyên liệu cho ngành hóa dầu, trong khi nhu cầu nhiên liệu giao thông có thể suy giảm do sự phát triển mạnh mẽ của xe điện.
Tác Động Đến Giá Dầu Thô Toàn Cầu
Diễn Biến Giá Dầu Brent và WTI Gần Đây
Ngay sau thông báo của OPEC+, thị trường đã có phản ứng tích cực. Trong phiên giao dịch sáng ngày 3 tháng 11 năm 2025, giá dầu thô đã duy trì đà tăng. Ghi nhận lúc 4h30 sáng (theo giờ Việt Nam), giá dầu Brent ở mốc 64,77 USD/thùng, tăng 0,62%, trong khi giá dầu WTI của Mỹ giao dịch ở ngưỡng 58,68 USD/thùng, tăng 2,52%. Đây là phiên tăng thứ ba liên tiếp, cho thấy quyết định của OPEC+ đã giúp xoa dịu lo ngại về dư cung và hỗ trợ giá. Tuy nhiên, nhìn lại cả tháng 10, cả hai mặt hàng dầu đều ghi nhận sự sụt giảm, với dầu Brent giảm 2,6% và WTI giảm 2%, chủ yếu do OPEC+ đã tăng sản lượng trong những tháng trước đó.
Dự báo từ các Ngân hàng và Tổ chức lớn
Các nhà phân tích cho rằng thị trường dầu mỏ sẽ còn nhiều biến động trong ngắn hạn. Quyết định của OPEC+ được xem là một động thái “giữ giá”, cho thấy liên minh này ưu tiên sự ổn định ngân sách của các quốc gia thành viên. Tuy nhiên, áp lực giảm giá vẫn hiện hữu. Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo giá dầu Brent có thể giảm mạnh trong hai năm tới, xuống mức trung bình 74 USD/thùng vào năm 2025 và tiếp tục giảm còn 66 USD/thùng vào năm 2026. Dự báo này dựa trên kỳ vọng rằng sản lượng dầu toàn cầu sẽ tăng nhiều hơn nhu cầu.
Các Yếu Tố Bất Định Lớn Trên Thị Trường
Tương Lai Nguồn Cung Của Nga Dưới Lệnh Trừng Phạt
Nga, một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và là đồng lãnh đạo của OPEC+, vẫn là một ẩn số lớn. Các lệnh trừng phạt gần đây của Mỹ và EU nhắm vào các tập đoàn năng lượng lớn của Nga như Rosneft và Lukoil đã tạo ra sự không chắc chắn về triển vọng nguồn cung của Moscow. Các biện pháp này đã khiến một số công ty dầu mỏ lớn, kể cả ở Ấn Độ, phải xem xét lại các hợp đồng nhập khẩu từ Nga. Mặc dù Nga đã tìm nhiều cách để lách các lệnh trừng phạt, bao gồm việc chuyển hướng xuất khẩu sang Trung Quốc và Ấn Độ với giá chiết khấu, các lệnh trừng phạt mới chắc chắn sẽ gây thêm áp lực. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng Nga vẫn có khả năng tiếp tục xuất khẩu dầu qua các quốc gia trung gian.
Sản Lượng Dầu Đá Phiến Của Mỹ: Tăng Trưởng và Giới Hạn
Sản lượng dầu từ các quốc gia ngoài OPEC+, đặc biệt là dầu đá phiến của Mỹ, là một đối trọng quan trọng đối với nỗ lực quản lý thị trường của liên minh. Sự bùng nổ sản xuất ở Mỹ đã giúp nước này trở thành nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này đang có dấu hiệu chững lại. EIA dự báo sản lượng dầu thô của Mỹ sẽ giảm vào năm 2026, lần giảm đầu tiên kể từ năm 2021, do giá dầu thấp làm chậm hoạt động khoan. Chi phí gia tăng và biên lợi nhuận mỏng hơn cũng đang gây khó khăn cho các nhà sản xuất dầu đá phiến. Mặc dù vậy, Mỹ vẫn được kỳ vọng là động lực tăng trưởng chính của nguồn cung ngoài OPEC+ trong thời gian tới.
Phản Ứng và Hệ Quả Đối Với Các Quốc Gia Sản Xuất
Tính Toán Của Ả Rập Xê Út
Đối với Ả Rập Xê Út, quyết định này là một sự cân bằng tinh tế giữa việc bảo vệ giá dầu để ổn định ngân sách và việc giành lại thị phần. Sau nhiều năm cắt giảm sản lượng, liên minh đã thay đổi chiến lược kể từ tháng 4 năm 2025 để cạnh tranh với các nhà sản xuất khác như Mỹ. Tuy nhiên, việc giá dầu giảm đã gây ra những hậu quả cho chính vương quốc, với thâm hụt ngân sách ngày càng sâu và buộc phải thu hẹp quy mô một số dự án kinh tế đầy tham vọng.
Thách Thức Đối Với Các Thành Viên OPEC+ Khác
Trên thực tế, mức tăng sản lượng của OPEC+ thường thấp hơn so với con số được công bố. Nguyên nhân là do một số thành viên đang phải bù đắp cho tình trạng sản xuất dư thừa trước đây, trong khi các thành viên khác lại gặp khó khăn trong việc tăng sản lượng do thiếu đầu tư hoặc các vấn đề kỹ thuật. Điều này phần nào hạn chế tác động thực tế của các quyết định chính sách lên thị trường.
Triển Vọng Thị trường Dầu mỏ trong Năm 2026
Nhìn về phía trước, thị trường dầu mỏ toàn cầu được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng dư cung trong năm 2026. Quyết định tạm dừng tăng sản lượng của OPEC+ là một nỗ lực phòng ngừa để tránh kịch bản giá dầu sụt giảm sâu. Tuy nhiên, sự thành công của chiến lược này sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố khó lường. Sự phục hồi của nhu cầu, đặc biệt là từ châu Á, diễn biến của các lệnh trừng phạt đối với Nga, và khả năng duy trì sản lượng của ngành dầu đá phiến Mỹ sẽ là những yếu tố định hình giá dầu thô trong năm tới. Các nhà đầu tư và doanh nghiệp năng lượng cần phải hết sức thận trọng trước những biến động bất ngờ, khi thị trường đang ở trong một trạng thái cân bằng mong manh. Cuộc họp tiếp theo của OPEC+ dự kiến vào ngày 30 tháng 11 sẽ được theo dõi chặt chẽ để có thêm những tín hiệu về chính sách trong tương lai.
